Een meerderheid steunt rapporteur Marit Maij (GroenLinks-PvdA) om sociale fondsen in te zetten voor opleidingen in onder meer cyberveiligheid, civiele veiligheid en defensie-gerelateerde vaardigheden.
Het Europees Parlement heeft woensdag ingestemd met een ingrijpende modernisering van de EU-cohesie- en sociale fondsen. De hervorming, die nog formeel moet worden bekrachtigd door de Raad van Ministers, moet lidstaten in staat stellen sneller in te spelen op acute crises zoals geopolitieke onrust, defensiebehoeften en de toegankelijke huisvesting.
De nieuwe regelingen maken het mogelijk om miljarden uit EU-fondsen in te zetten voor onder meer de defensie-industrie, militaire mobiliteit, betaalbare huisvesting en de vergroening van de economie. Vooral zogenoemde dual-use infrastructuur – die zowel civiele als militaire toepassingen kent – wordt een prioriteit. Ook mag het Europees Sociaal Fonds Plus (ESF+) voortaan worden gebruikt voor opleidingen op het gebied van cyberveiligheid en defensiegerelateerde vaardigheden. Grensregio’s aan Rusland, Wit-Rusland en Oekraïne kunnen tot 9,5% van hun ESF+-middelen daarvoor inzetten.
Om te voorkomen dat traditionele cohesiedoelen – zoals armoedebestrijding en regionale ontwikkeling – in het gedrang komen, gelden strikte voorwaarden. Steun aan grote bedrijven is enkel toegestaan in regio’s met een lager dan gemiddeld bbp, tenzij het project van “gemeenschappelijk Europees belang” is. Kleine en middelgrote ondernemingen blijven de kernfocus. Daarnaast benadrukt het Parlement dat fondsen die zijn bevroren wegens rechtsstatelijke schendingen – zoals bij Hongarije en Polen – niet mogen worden doorgeschoven naar de nieuwe prioriteiten.
Rapporteur Marit Maij (GroenLinks-PvdA) toonde zich opgelucht over de uitkomst: “We zijn erin geslaagd de hoofdmissie van het ESF+ te beschermen: de meest kwetsbaren en kinderen ondersteunen. Dit is een Europa dat zijn veiligheid verdedigt, maar niemand achterlaat.”
Tegelijk klonken tijdens de plenaire debatten ook waarschuwende woorden. Brigitte van den Berg (D66) erkende weliswaar de successen van de ESF+-vernieuwing, maar eiste opnieuw garanties dat “geen enkele euro” naar Hongarije vloeit zolang Boedapest geen concrete vooruitgang boekt op de rechtsstaat. Haar fractiegenoot Raquel García Hermida-Van Der Walle waarschuwde voor centralisatie en beklemtoonde dat regio’s de spil moeten blijven van cohesiebeleid. “Geen geld voor autocraten en hun handlangers, punt uit,” aldus Hermida-Van Der Walle.
De hervorming markeert een strategische wending in het EU-beleid: van traditionele regionale steun naar een flexibeler instrument voor veiligheid, transitie en sociale veerkracht. De Raad van Ministers wordt verwacht de afspraken nog vóór het zomerreces definitief goed te keuren.
